Ruimtewoordenboek
Heldere, correcte definities van de termen rond baan, lancering, tracking, ruimteweer en waarneming — elk direct gelinkt aan de live 3D-weergave.
Banen & baanmechanica
- LEODe lage baan om de aarde (LEO) is het gebied tussen ongeveer 160 en 2.000 km hoogte, waar satellieten de aarde in zo'n 90 minuten rondgaan.
- MEODe middelhoge baan om de aarde (MEO) loopt van ongeveer 2.000 km tot de geostationaire hoogte van 35.786 km en staat vooral bekend als het thuis van navigatiesatellieten.
- GEODe geostationaire baan (GEO) is de cirkelvormige baan 35.786 km boven de evenaar, waar de omlooptijd precies gelijk is aan de aardrotatie, zodat de satelliet stil boven één punt staat.
- HEOEen sterk elliptische baan (HEO) is een uitgerekte, eivormige baan met een laag perigeum en een zeer hoog apogeum, waardoor een satelliet uren boven één halfrond blijft hangen.
- Zonsynchrone baanEen zonsynchrone baan (SSO) is een bijna-polaire lage baan die zo is afgesteld dat de satelliet elke plek bij elk bezoek op dezelfde lokale zonnetijd overvliegt.
- Geostationaire satellietEen geostationaire satelliet draait 35.786 km boven de evenaar in de maat van de aardrotatie, zodat hij vanaf de grond bewegingloos aan de hemel lijkt te hangen.
- ApogeumHet apogeum is het punt in een baan om de aarde waar de satelliet het verst van de planeet staat.
- PerigeumHet perigeum is het punt in een baan om de aarde waar de satelliet het dichtst bij de planeet is.
- BaaninclinatieDe baaninclinatie is de hoek tussen het baanvlak van een satelliet en de evenaar van de aarde, gemeten in graden.
- RAAN & de klimmende knoopDe klimmende knoop is waar een satelliet de evenaar noordwaarts kruist; RAAN (rechte klimming van de klimmende knoop) is de hoek die dat kruispunt in de ruimte vastlegt.
- LagrangepuntEen lagrangepunt is een van de vijf posities in een tweelichamensysteem, zoals de zon en de aarde, waar zwaartekracht en baanbeweging in balans zijn, zodat een ruimtevaartuig met weinig brandstof op zijn plek blijft.
- OmlooptijdDe omlooptijd is de tijd die een satelliet nodig heeft voor één volledige omloop, vrijwel volledig bepaald door zijn hoogte.
- GrondspoorEen grondspoor is het pad dat op het aardoppervlak recht onder een cirkelende satelliet wordt getekend.
- SatellietconstellatieEen satellietconstellatie is een groep satellieten die als één systeem samenwerken om continue of wereldwijde dekking te geven die een enkele satelliet niet kan.
Lancering & terugkeer
- Delta-vDelta-v (Δv) is de snelheidsverandering die een ruimtevaartuig moet leveren voor een manoeuvre — lanceren, van baan wisselen of landen — en is de basisvaluta van de baanmechanica.
- Max-QMax-Q is het moment tijdens een lancering waarop de aerodynamische druk op het voertuig het grootst is, meestal ongeveer een minuut na de lift-off.
- Atmosferische terugkeerAtmosferische terugkeer is de terugkeer van een ruimtevaartuig of stuk puin in de aardatmosfeer, waar wrijving en compressie het tot duizenden graden verhitten.
Tracking & data
- GNSSGNSS is de verzamelterm voor de satellietconstellaties die positie, navigatie en tijd leveren — GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou.
- Ground sample distanceDe ground sample distance (GSD) is de werkelijke afstand op de grond die één pixel van een satelliet- of luchtbeeld beslaat — de kernmaat voor ruimtelijke resolutie.
- TLEEen TLE (two-line element set) is een compact, gestandaardiseerd tekstformaat dat de baan van een satelliet op een bepaald moment codeert in twee regels van 69 tekens.
- SGP4SGP4 is het standaard wiskundige model dat de TLE van een satelliet omzet in een voorspelde positie en snelheid op elk moment.
- Kessler-syndroomHet Kessler-syndroom is een scenario waarin botsingen tussen objecten in een baan puin creëren dat meer botsingen veroorzaakt, cascadegewijs, tot delen van de lage baan gevaarlijk worden om te gebruiken.
- ConjunctieIn satelliettracking is een conjunctie een dichte nadering tussen twee objecten in een baan — een voorspelde bijna-botsing die operators in de gaten houden voor het geval een ontwijkmanoeuvre nodig is.
Ruimteweer
- Kp-indexDe Kp-index is een schaal van 0 tot 9 voor de wereldwijde geomagnetische activiteit over perioden van drie uur, en het is het getal dat poollichtjagers checken om de kansen van vanavond in te schatten.
- Geomagnetische stormEen geomagnetische storm is een tijdelijke verstoring van het aardmagnetisch veld, aangedreven door vlagen zonnewind en coronale massa-uitstoot van de zon.
Hemel & waarnemen
- AzimutDe azimut is de kompasrichting naar een object aan de hemel, gemeten in graden met de klok mee vanaf het ware noorden — 0° noord, 90° oost, 180° zuid, 270° west.
- SchemeringSchemering is de periode vóór zonsopkomst en na zonsondergang waarin de hemel deels wordt verlicht door de zon onder de horizon, verdeeld in burgerlijke, nautische en astronomische fasen.
- ApheliumHet aphelium is het punt in de baan van een lichaam om de zon waar het het verst van de zon staat; het perihelium is het dichtstbijzijnde punt.
